Czy islam ocalił kulturę antyku?

 

Powszechnie obowiązującym dziś przesądem, co do stanu wiedzy i nauki czasów Średniowiecza jest opinia jakoby starożytna wiedza grecka (filozofia, medycyna, matematyka i astronomia) zniknąwszy całkowicie na obszarze Europy, znalazła dla siebie schronienie w świecie muzułmańskim, który przetłumaczył jej osiągnięcia na język arabski, przyswoił ją sobie i rozwinął, zanim przekazał ją następnie dalej europejskiemu Zachodowi, co miało umożliwić Europie wejście w tak zwane odrodzenie, a później gwałtowną ekspansję zachodnioeuropejskiej kultury.

arabscholar3

 Taka popularna „wiedza” jest niestety zmontowana z samych pomyłek i błędów. Przecież więzi Europy zachodniej z Bizancjum, mimo że napięte i ograniczone nigdy nie zostały całkowicie zerwane. Greckie rękopisy swobodnie krążyły między tymi dwoma centrami cywilizacyjnymi. W czasie tak zwanych „mrocznych wieków” nie brakowało nigdy, zwłaszcza na Sycylii i w Rzymie osób znających wyśmienicie grekę.

W latach 685 do 752 mamy do czynienia w Rzymie z następującymi po sobie papieżami mającymi pochodzenie greckie i syryjskie. W latach 785-763 Pepin Krótki otrzymał od papieża Pawła I liczne greckie manuskrypty, a zwłaszcza Retorykę Arystotelesa. Wielu spośród Ojców Kościoła cytuje Platona i wielu innych autorów pogańskich, których większość dzieł to oni ocalili. Tak, więc Europa zawsze pozostawała świadoma swych związków ze starożytną Grecją i stale karmiła się jej tekstami.

Uważa się powszechnie, że to muzułmanie dokonali głównej części pracy polegającej na tłumaczeniu tekstów greckich na arabski. Jednak nawet tak wielcy miłośnicy Greków jak Al-Fârâbî, Avicenna i Averroes nie potrafili nawet słowa przeczytać z oryginalnych tekstów; czytali oni jedynie tłumaczenia na arabski dokonane przez chrześcijan syryjskich języka aramejskiego.

Jednym z najsłynniejszych chrześcijan syryjskich władających zarówno greka jak i arabskim był Hunayn ibn Ishaq (809-873), który opracował medyczny i naukowy słownik arabski tłumacząc na arabski ponad 200 dzieł greckich. Mimo, że znał arabski nie był muzułmaninem, tak samo jak praktycznie niemal wszyscy pierwsi tłumacze dzieł greckich na język arabski.

bedeport

Modna dzisiaj, zniekształcona wizja dziejów usuwa w kąt decydującą rolę chrześcijan języka arabskiego w dokonaniu tłumaczeń dzieł greckiej Starożytności najpierw na język syriacki (wschodnioaramejski okolic Edessy), a później także na język wyznawców Koranu.

Jednak recepcja starożytnej myśli greckiej w środowisku muzułmańskim była selektywna i ograniczona, nie miała też praktycznie żadnego wpływu na przemiany kulturowe w islamie. Kraje islamu, mimo że dysponowały filozoficznymi dziełami greckiego Antyku nigdy nie poddały się procesowi hellenizacji. Natomiast tłumacze z Góry Świętego Michała (Mont Saint-Michel) dokonali przekładu niemal całości dzieł Arystotelesa na wiele dziesięcioleci zanim w Toledo nie przetłumaczono tych samych dzieł na podstawie ich arabskiej wersji.

1597

Zamiast więc wyobrażać sobie, że islamski świat Średniowiecza, pełen otwartości i dynamizmu oraz szlachetności przybywa z pomocą bezwładnej, uśpionej Europie środki dla jej późniejszego rozkwitu, należałoby raczej uświadomić sobie, że Europa nie otrzymała tych środków w darze. Raczej sama wyruszała na ich poszukiwanie dla skompletowania posiadanych już przez nią wcześniej tekstów. I tylko ona wykorzystała te teksty na gruncie nauki. Podsumowując: wbrew politycznie poprawnym, acz przesądnym opiniom, europejska kultura naprawdę niewiele zawdzięcza islamowi.

 

Publicités

4 commentaires sur “Czy islam ocalił kulturę antyku?

    1. A tytuł notki jest jaki: « Czy Islam miał jakieś osiągnięcia w matematyce, fizyce, chemii i medycynie » czy raczej « Czy Islam ocalił kulturę Antyku »?

      J'aime

  1. Warto jeszcze napisać o przełożeniu przez Boecjusza z greki na łacinę pism Pitagorasa, Ptolemeusza, Nikomacha, Euklidesa, Platona, Arystotelesa i Archimedesa. Ponadto Aweroes i Awicenna nigdy nie czytali pism greckich w oryginale, zaś św. Jan Damasceński jak najbardziej. To chrześcijańskim mnichom syryjskim Arabowie zawdzięczają wiedzę o nauce greckiej.

    J'aime

Laisser un commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google+

Vous commentez à l'aide de votre compte Google+. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s